ONTSPOREN
We hebben te maken met een nieuwe wereldorde; leiders met stoere taal die wilskracht en vastberadenheid moeten uitstralen. Maar achter die stoere taal klinkt een dreigement door: wie niet meedoet bedreigt de noodzakelijke eenheid. Waar en wanneer hebben we dit eerder gezien?
Auschwitz was, naast vele honderden grote en kleine concentratiekampen, de uitkomst van een politiek bestel dat alles zette op de kaart van eenheid. Wie daarvan uitgesloten was, moest verdwijnen of als onkruid worden opgeruimd. Dit schilderij van Tamme den Boer (Zwolle, 1974) ‘Economic Prison’, heeft een sfeer van snelheid en onbestemde dreiging zoals je die vindt op grote industriële complexen.
Nergens een levend wezen, een nachtmerrie waaruit je niet kunt
ontsnappen. Zo’n fel verlicht nachtelijk industrieterrein oogt als een concentratiekamp, waar mensen als in een industriële campagne systematisch werden omgebracht. Het blijft verbijsterend dat mensen in staat zijn geweest om deze vernietigingsmachine eerst uit te denken en vervolgens ook nog uit te voeren. Als in een industriële onderneming
waren mensen aan het werk om deze machinerie gaande te houden, van aanvoer tot afvoer. Het namenmonument in Amsterdam en de Stolpersteine voor de huizen van omgebrachte slachtoffers, houden de namen van slachtoffers blijvend in herinnering. Herinneren is noodzaak.
De roep ‘Dit nooit meer’ betekent ook dat we bedacht moeten zijn op tekenen waaraan is af te lezen dat de maatschappij nog altijd kan ontsporen en ontaarden in een ‘economic prison’.
Uit: Geloven in Kunst Myrthe van der Graaf